Duygu Tan Gülcan / Nedir Bu Küresel Isınma?

Küresel ısınma, yeryüzündeki yaşamı mümkün kılan bir takım dengelerde meydana gelen bozulmalar sonucu ortaya çıkan ve yakın gelecekte gezegenimizin büyük bir bölümünü olumsuz
yönde etkileyeceği tahmin edilen bir sorundur. Küresel ısınma sonucu yaşanacak olumsuzluklardan bahsetmeden önce, ona neden olan temel faktörleri ele almakta fayda var.
SERA ETKİSİ
Atmosferde bulunan bazı gazlar, kısa dalgalı güneş ışınlarının büyük bölümünü geçirirken, yeryüzünden uzaya doğru geri yansıyan uzun dalgalı ışınları tutar ve yeryüzüne geri yansıtır. Sera Etkisi olarak adlandırılan bu olay, yeryüzünde belirli bir sıcaklığın muhafaza olmasını sağlar. Başka bir değişle, sera etkisi olmasaydı -180C olacak olan küresel ortalama sıcaklık bu etki sayesinde 150C’ye çıkmaktadır. Kısaca bugün ılıman koşullarda yaşıyorsak bunu sera etkisine borçluyuz.
NEDEN ISINIYORUZ?
Buraya kadar her şey yolunda. Peki sorun nedir? Soruna neden olan temel etmen, sanayileşmeyle birlikte atmosfere salınan karbondur. Doğal döngünün dışında, atmosfere salınan büyük miktarda karbon, güneş ışınlarının olması gerekenden daha fazla tutulmasına yol açarak, küresel sıcaklıkta istenmeyen bir artışa neden olmaktadır.
Bugün atmosferdeki karbon miktarı 650.000 yıldır görülmemiş bir seviyeye ulaşmıştır. Atmosferdeki karbon artışını iki temel etmenle açıklamak mümkün; bunlardan ilki ormanlık alanların tahrip edilmesi. Ormanlar, bünyelerinde büyük miktarda karbon barındırır. Ancak ormanların yok olması ile kütükler, ağaç kökleri, humus ve ormanda yaşayan canlıların bedenlerindeki karbon atmosfere salınır. Örneğin Gökova’da sıklıkla karşılaştığımız anız yakımı karbon salınımına güzel bir örnektir. İkinci etmen ise, fosil yakıt kullanımıdır. Kömür, petrol ve doğal gaz gibi yakıtlar, atmosferdeki karbon artışının en önemli nedenidir. Çağlar önce yeraltında depolanan karbon rezervlerinin kısa bir sürede atmosfere salınması atmosferik dengeyi sarsmaktadır. Termik santraller yerine yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş bu anlamda bir an önce gerçekleşmesi gereken, hali hazırda bazı ülkelerin başarılı olduğu, hayati öneme sahip bir dönüşümdür.
SENARYOLAR
Küresel ısınmanın sonucu gerçekleşmesi beklenen olumsuzluklar, ne yazık ki bu köşeye sığdırılamayacak kadar fazladır. Yine de bir kaçından bahsetmekte yarar var;
Şehirlerin ve yerleşim bölgelerinin %30’unda ciddi kuraklıkların meydana gelmesi ve bereketli tarım arazilerinin de bu kuraklıklardan etkilenmesi,
Mısır, pirinç ve buğday gibi temel besin maddelerinin fiyatlarının kuraklığa bağlı olarak artması ve besin yetersizliği ve kıtlık sorunlarını artması,
Sel, toprak kayması ve hortum gibi iklim felaketlerinin artması,
Sıcaklık artışlarına bağlı olarak biyoçeşitliliğin azalması,
Buzul dağlarının yok olması sonucu buradan beslenen nehirlerin kuruması, buna bağlı olarak bölgesel kuraklıkların artması ve milyonlarca insanın susuzluk sorunuyla karşılaşması,
Okyanus suyu sıcaklıklarının artışı bitkisel planktonların azalmasına neden olacağı için, denizel biyoçeşitliliğin azalması ve balıkçılığın büyük zarar görmesi,
Buzulların erimesine bağlı olarak deniz suyu seviyelerindeki artış sonucu pek çok ada ülkesinin sular altında kalması beklenmektedir.
DUR DEMEK
Küresel ısınmanın yaratacağı korkunç senaryolar anlaşıldığında, ülkeler birlikte karar alıp karbon salınımını ciddi miktarda azaltmışlardır demek isterdim. Ancak durum bunun tam tersi. Her geçen gün salınımlar artmakta, senaryolar daha ürkütücü hale gelmektedir.
Duygu Tan Gülcan
Ankara Ü. Sosyal Çevre Bilimleri A.D. Doktora Öğrencisi

 

2.771 thoughts on “Duygu Tan Gülcan / Nedir Bu Küresel Isınma?

Bir Cevap Yazın