Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Hakkı

Bilindiği üzere, Türkiye Cumhuriyeti
Anayasası en üst mahkeme olan Anayasa
Mahkemesinin ( AYM ) görev ve yetkilerini 148. Maddede belirlemiştir. Buna göre, Anayasa Mahkemesi, Kanunların ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasaya
uygun olup olmadığını denetler. Bunu da önüne getirilen
İptal Davası açılması suretiyle yapar.

Kimlerin İptal Davası açabileceği hususu
Anayasanın 150. Maddesinde belirtilmiştir. Buna göre,
İptal Davası açma yetkisi, Cumhurbaşkanına, İktidar ve
Anamuhalefet Partisine ve T.B.M.M. üye tam sayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere aittir. Bunun dışında hiç bir kişi ve kurum Anayasa Mahkemesine başvuramaz.

2010 yılında yapılan Anayasa Değişikliği Referandumu ile Anayasamıza “Bireysel Başvuru hakkı “kazandırılmıştır.

Bugünkü yazımızda, bireysel başvuru hakkının
kimler tarafından, hangi haklar için ve hangi koşullarda
kullanılması gerektiğini konu aldım.

Anayasaya göre, haklarının ihlal edildiği
iddiasında bulunan herkes ( gerçek ve tüzel kişiler )
bireysel başvuru hakkını kullanabilir. Dikkat edilmesi
gereken husus, ihlal edilen hak Anayasada belirtilen
haklardan olmalıdır. Bu haklar Anayasamızda yer aldığı
gibi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesindeki haklar ile
sınırlıdır. Bunun sebebi, Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesine ( AİHM ) gidecek başvuru sayısını
azaltmaktır.

Bireysel başvuruda bulunabilmek için bütün İç
Hukuk yollarının tüketilmiş olması şarttır. Kişilerin gidecek
başka bir İdari ve Yargısal yolu kalmadıysa son olarak
AYM’ ye bireysel başvuru yapabilir.

Bireysel başvuru için süre şartına gelince;
Bireysel başvurular iç hukuk yollarının
tüketilmesinden itibaren 30 gün içerisinde yapılmalıdır.
Bu süre, kesinleşmiş en son kararın kişiye tebliğ edildiği
ve ya kişinin bu kararın içeriğini yeterince öğrendiği
tarihten itibaren başlar. Süre geçtikten sonra yapılan
başvurular AYM tarafından reddedilir. Kişinin ihlale konu
olan işleme karşı başvurabileceği bir iç hukuk yolu yoksa
veya iç hukuk yollarını tüketemiyorsa bu süre işlemin
öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Kişinin 30 günlük
süreyi kaçırmasında haklı ve geçerli bir mazereti varsa (
ağır hastalık, afet, savaş hali v.s. ) bu mazeretin
bitmesinden itibaren en geç 15 gün içerisinde AYM’ ye
başvurması gerekir. Mazeretin taktiri AYM’ ye aittir.

Başvuru için hangi belgeler gerekir ?
Bireysel başvuru, AYM’ nin internet sitesinde yer
alan başvuru formu doğru ve noksansız doldurularak ve
bu sitede gösterilen maksimum sayfa sayısını
geçmeyecek şekilde tanzim edildikten sonra her bir
sayfası imzalanmak suretiyle yapılmalıdır. Usule
riayetsizlik, noksan ve hatalı bildirimler sebebiyle hak
kaybına uğranmaması için şekil şartlarına aynen
uyulmalıdır.
Başvuru nereye yapılır?
Bireysel başvurular AYM’ ye bizzat veya Avukat
aracılığıyla doğrudan yapılabileceği gibi, herhangi bir
Mahkeme vasıtasıyla da yapılabilir. Yurtdışında
bulunanlar orada bulunan temsilcilikler aracılığıyla
yapılabilir.
Başvuru ücreti;
Bireysel başvurunun bir bedeli vardır. Bu da
başvuru harcıdır. Harçlar Kanununa göre her yıl bu
rakam yeniden belirlenir. Bireysel Başvuru harcı 2018 yılı
için 294,70 TL olarak belirlenmiştir.

Anayasa Mahkemesi’ nin kararları kesin olup, tüm
idari ve adli makamlarla kişiler açısından bağlayıcıdır. Bu
kararlara uyulmaması hali Anayasa’ yı ihlaldir.
Son olarak;
AYM’ ye bireysel başvuru yolu bir iç hukuk yolu
olup, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ ne
başvurabilmek için, bireysel başvuru yolunun da aşılması
gerekmektedir.

Saygılarımla.
Av. Ali Sami ARLI

Bir Cevap Yazın